ویدیوی دکتر رضوانی: چه زمانی به دندانپزشکی نیاز است؟

📸 مشاهده ویدیو در اینستاگرام دکتر رضوانی

در این ویدیو دکتر رضوانی درباره علائم هشداردهنده بیماری‌های دهان صحبت می‌کند. توده‌ها، زخم‌های التیام‌نیافته و تغییر رنگ لثه از علائمی هستند که نباید نادیده بگیرید. ویدیو را ببینید و سپس ادامه مقاله را بخوانید.

۱. تومورهای دهانی چیست؟

توده‌ها، تومورها یا نیوپلاسم‌های دهانی در واقع بافت رشد یافته غیرعادی از ساختارهای موجود در دهان هستند. این ضایعات طیف وسیعی از بسیار خوش‌خیم تا بسیار بدخیم را شامل می‌شوند. دهان چهارمین محلی در بدن است که ممکن است گرفتار نیوپلاسم‌های بدخیم شود. تومورهای دهانی حدود ۵ تا ۷ درصد بدخیمی‌ها در سگ‌ها و گربه‌ها را تشکیل می‌دهند. میزان وقوع تومورهای دهانی در سگ‌ها بیش از دو برابر گربه‌هاست و سگ‌های نر نیز دو برابر ماده‌ها دچار این تومورها می‌شوند. اغلب این تومورها در سنین میان‌سالی و پیری شکل می‌گیرند، اما هیچ سنی کاملاً در امان نیست.

متأسفانه بسیاری از صاحبان هنگام تشخیص تومور دهانی دچار استرس و ناامیدی می‌شوند. اما باید بدانید که با آگاهی از نحوه مدیریت این شرایط و مراجعه به‌موقع به متخصص، می‌توان کیفیت زندگی بالاتری را برای حیوان خانگی فراهم کرد. در کلینیک دکتر رضوانی، ما با بهره‌گیری از جدیدترین روش‌های تشخیص و درمان، در کنار شما و حیوان دلبندتان هستیم.

۲. انواع تومورهای دهانی و شیوع آن‌ها

انواع بی‌شماری از ضایعات نئوپلاستیک و غیر نئوپلاستیک در دهان رشد می‌کنند. رایج‌ترین تومورهای بدخیم در دهان سگ‌ها به ترتیب وقوع عبارتند از:

• ملانوسارکوما (ملانوم بدخیم): ۳۰ تا ۴۰ درصد تومورهای بدخیم دهان سگ‌ها.
• تومور سلول‌های سنگفرشی (SCC): ۲۰ تا ۳۰ درصد.
• فیبروسارکوما: ۱۰ تا ۲۰ درصد.
• استئوسارکوما: کمتر از ۱۰ درصد.

اما در گربه‌ها ترتیب فراوانی متفاوت است. شایع‌ترین تومور بدخیم دهان گربه‌ها، تومور سلول‌های سنگفرشی (SCC) است که ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل می‌شود. پس از آن فیبروسارکوما و ملانوسارکوما قرار دارند.

تومورهای دهانی را بر اساس بافتی که از آن منشأ می‌گیرند به دو دسته تقسیم می‌کنند:

• تومورهایی با منشأ بافت‌های دندانی: اغلب خوش‌خیم هستند. در این نوع، اصطلاح اپولیدس به هرگونه رشد غیرعادی در لثه اطلاق می‌شود. از هیپرپلازی ساده لثه تا هر تومور بدخیم با منشأ بافت‌های دندانی، اپولیدس خوانده می‌شود. از دیدگاه بافت‌شناسی، اپولیدس تومور خوش‌خیمی است که تنها تهاجم موضعی دارد و برداشت جراحی آن راه درمان انتخابی است.
• تومورهای بدون منشأ بافت‌های دندانی: رایج‌ترین نوع تومورهای دهانی در سگ‌ها هستند و از بافت‌هایی مانند بافت‌های مخاطی منشأ می‌گیرند. در گربه‌ها نیز بیشترین تومور در این دسته همان SCC است.

همچنین تومورهای زبان حدود ۴ درصد کل تومورهای دهانی را تشکیل می‌دهند. تومور سلول‌های سنگفرشی با حدود ۵۰ درصد موارد، رایج‌ترین تومور زبان است.

۳. علائم بالینی تومورهای دهانی

شناخت علائم تومورهای دهانی به تشخیص زودهنگام کمک می‌کند. مهم‌ترین علائم عبارتند از:

• بوی بد دهان (هالیتوز)
• ریزش بزاق (گاهی خونی)
• خونریزی از دهان
• بدشکلی صورت در صورت بزرگ بودن تومور
• اختلال در بلع و جویدن
• کاهش وزن
• لق شدن دندان‌ها

نکته مهم این است که گاهی تومور کاملاً بدون علامت است، به‌ویژه اگر اندازه کوچک داشته باشد یا در انتهای دهان و دور از دید قرار گرفته باشد. در این صورت ممکن است تا زمانی که ضایعه پیشرفته شود، تشخیص داده نشود و به‌طور اتفاقی در معاینات روتین دهان و دندان مشخص شود. به همین دلیل، معاینه منظم دهان توسط دامپزشک متخصص دندانپزشکی دامپزشکی بسیار حیاتی است. مقاله راهنمای تشخیص و درمان تومورهای دهانی اطلاعات بیشتری دارد.

۴. روش‌های تشخیص تومورهای دهانی

تشخیص دقیق تومورهای دهانی نیازمند چند مرحله است. در کلینیک دکتر رضوانی، پروسه تشخیص به این صورت انجام می‌شود:

همچنین تهیه لام‌های گسترش فشاری (Impression Smears) و آسپیره با سوزن ظریف (FNA) نیز در تشخیص بسیار کمک‌کننده است. در بسیاری از موارد حتی تا ۹۰ درصد مشابهت پاسخ در نتیجه آسپیره با سوزن و هیستوپاتولوژی وجود دارد. این روش‌ها به ما کمک می‌کنند تا نوع تومور را سریع‌تر مشخص کنیم و درمان مناسب را آغاز کنیم.

۵. درمان تومورهای دهانی

روش‌های درمانی متفاوتی برای تومورهای دهانی وجود دارد، اما روش اصلی، برداشت جراحی تومور با در نظر گرفتن حاشیه سلامت بافتی است. درمان بر اساس نوع تومور، مرحله و محل آن و در نهایت تصمیم صاحب دام انتخاب می‌شود. از آنجایی که اغلب تومورهای دهانی به استخوان زیرین خود تهاجم دارند، ماکزیلکتومی (برداشتن بخشی از فک بالا) یا ماندیبولکتومی (برداشتن بخشی از فک پایین) درمان انتخابی آن‌هاست. این جراحی‌ها اگرچه بزرگ به نظر می‌رسند، اما در دستان یک جراح متخصص می‌توانند کیفیت زندگی حیوان را حفظ کنند.

علاوه بر جراحی، روش‌های دیگری نیز وجود دارد:

• رادیوتراپی: برای کوچک کردن تومور یا درمان تومورهای غیرقابل جراحی.
• شیمی درمانی: برای کنترل متاستاز و کند کردن رشد تومور.
• سرمادرمانی (کرایوتراپی): برای تومورهای سطحی کوچک.
• درمان فتودینامیک: روشی نوین با استفاده از حساس‌کننده نوری.
• ادغام جراحی و روش‌های ذکر شده: در بسیاری از موارد بهترین نتیجه با ترکیب روش‌ها به دست می‌آید.

برای برخی تومورها مانند ملانوم دهانی، واکسیناسیون نیز موجود است. انتخاب بهترین روش درمانی نیازمند مشاوره دقیق با متخصص دندانپزشکی دامپزشکی است. مقاله جراحی تومورهای دهانی در سگ‌ها و ضایعات پیش سرطانی دهان را مطالعه کنید.

۶. پیشگیری و اهمیت معاینه منظم

هیچ راه قطعی برای پیشگیری از تومورهای دهانی وجود ندارد، اما تشخیص زودهنگام بهترین سلاح ماست. معاینه منظم دهان توسط دامپزشک متخصص هر ۶ ماه یکبار، به‌ویژه برای حیوانات میان‌سال و مسن، می‌تواند تومورها را در مراحل اولیه و قبل از متاستاز شناسایی کند. در خانه نیز می‌توانید ماهی یک بار دهان حیوانتان را بررسی کنید و به دنبال هرگونه توده، زخم التیام‌نیافته، تغییر رنگ لثه یا بوی بد غیرعادی باشید. معاینه ماهانه در خانه را یاد بگیرید.

به یاد داشته باشید که حیوانات درد را پنهان می‌کنند. یک تومور کوچک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. بنابراین حتی اگر حیوان شما سالم به نظر می‌رسد، چکاپ منظم دندانپزشکی را فراموش نکنید. چکاپ جامع سالانه بهترین راه برای حفظ سلامت کل بدن حیوان شماست.

۷. جدول مقایسه: تومورهای خوش‌خیم در برابر بدخیم

۸. سوالات متداول درباره تومورهای دهانی