ویدیوی دکتر رضوانی: چه زمانی به دندانپزشکی نیاز است؟

📸 مشاهده ویدیو در اینستاگرام دکتر رضوانی

در این ویدیو دکتر رضوانی درباره علائم هشداردهنده بیماری‌های دهان صحبت می‌کند. تغییر رفتار، بوی بد دهان و کاهش اشتها در گربه‌ها می‌تواند نشانه FORL باشد. ویدیو را ببینید و سپس ادامه مقاله را بخوانید.

۱. FORL چیست؟

پدیده باز جذب دندانی (Feline Odontoclastic Resorptive Lesion) یکی از رایج‌ترین مشکلات دردناک دندانی در گربه‌هاست. مطالعات نشان داده‌اند بیش از ۵۰٪ گربه‌ها به این عارضه مبتلا می‌شوند. شیوع آن با افزایش سن بیشتر می‌شود و بیشترین فراوانی در گربه‌های بالای ۵ سال دیده می‌شود. تاکنون هیچ حساسیت جنسی یا نژادی مشخصی گزارش نشده است.

FORL با پوسیدگی دندان کاملاً متفاوت است. پوسیدگی ناشی از تخلیه مواد معدنی دندان و تجمع جرم و باکتری است، اما FORL یک فرآیند تخریبی است که توسط سلول‌های خود بدن (ادنتوکلاست‌ها) انجام می‌شود و در آن بافت‌های سخت دندان (مینا، عاج و سیمان) به تدریج جذب می‌شوند. به همین دلیل نام «feline cavities» برای آن مناسب نیست.

در معاینه بالینی یا رادیوگرافی، این جراحات جذبی ممکن است روی مینا، دنتین یا سیمان دندانی دیده شوند. اغلب با بافت‌های التهابی لثه یا بافت جوانه گوشتی پوشیده می‌شوند و ممکن است خونریزی داشته باشند. مقاله FORL در گربه‌ها: بیماری مرموز را مطالعه کنید.

۲. علت بروز FORL چیست؟

علت دقیق بروز FORL هنوز مشخص نیست. در ابتدا تصور می‌شد این عارضه ناشی از بیماری‌های پریودنتال است. فرضیه‌های مختلفی مطرح شده است:

• پلاک و محصولات باکتریایی به همراه سیتوکین‌های التهابی باعث فعال‌سازی ادنتوکلاست‌ها و استئوکلست‌ها می‌شوند.
• تنظیم نامناسب کلسیم و افزایش دریافت ویتامین D و متابولیت‌های آن.
• هیپرویتامینوز آ، استرس‌های مکانیکی و اشکال غیرطبیعی دندان.
• عفونت‌های ویروسی.

مطالعات اخیر همبستگی بین شدت التهاب لثه و میزان بروز FORL را تأیید نکرده‌اند. با این حال، یک عامل التهابی به احتمال زیاد دخیل است، زیرا در برخی مطالعات با استفاده از لیگاتور دندان به مدت ۶ هفته در گربه‌ها موفق به ایجاد FORL شده‌اند. به هر حال، تا مشخص شدن علت قطعی، تمرکز بر تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح ضروری است.

۳. تشخیص FORL

FORL معمولاً با پلاک و جرم دندانی پوشیده می‌شود و در معاینه ساده ممکن است دیده نشود. جراحات اغلب در فاصله بین سیمان و مینا و در ناحیه انشعاب ریشه در دندان‌های چندریشه‌ای مشاهده می‌شوند. بالینی، FORL به صورت نقیصه‌ای در تاج و سطح ریشه دیده می‌شود که اندازه و عمق متفاوتی دارد. برخی نقیصه‌ها ممکن است کوچک اما عمیق باشند و باعث شکستن دندان شوند.

درد ناشی از این عارضه به قدری شدید است که حتی در حین آرام‌بخشی، لمس ناحیه جذبی دندان می‌تواند حرکات تکراری فک ناشی از درد را ایجاد کند. آنکیلوز ریشه (جوش خوردن ریشه به استخوان) نیز در موارد پیشرفته مشاهده می‌شود.

تهیه رادیوگرافی کامل دهانی برای تعیین نحوه توزیع جراحت و شناسایی آسیب‌های غیرطبیعی ریشه ضروری است. در بسیاری از موارد، دندان به ظاهر طبیعی است و تنها رادیوگرافی می‌تواند وجود عارضه را شناسایی کند. رادیوگرافی دیجیتال داخل دهانی ابزار اصلی ماست.

۴. مراحل بیماری

FORL به صورت کلاسیک به سه مرحله تقسیم می‌شود:

در مراحل اولیه، ممکن است با جرم‌گیری و بهداشت دهان بتوان پیشرفت را کند کرد، اما در مراحل پیشرفته تنها راه رهایی از درد، کشیدن دندان است.

۵. علائم رادیوگرافی

در رادیوگرافی، علائم FORL شامل موارد زیر است:

• ساییدگی لبه استخوان آلوئول در محل مرز سیمان و مینا
• بازجذب بافت‌های دندانی
• نبود پیوستگی در خط لامینا دورا
• جذب ریشه و حذف فضای پریودنتال

این یافته‌ها تنها با رادیوگرافی دیجیتال قابل مشاهده هستند. در کلینیک دکتر رضوانی، برای هر گربه بالای ۵ سال که برای چکاپ می‌آید، رادیوگرافی کامل دهان انجام می‌شود.

۶. درمان FORL

متأسفانه در حال حاضر درمان‌های زیادی برای جلوگیری از پیشرفت FORL وجود دارد، اما نتیجه رضایت‌بخشی به دست نیامده است. درمان انتخابی FORL، کشیدن دندان است. کشیدن دندان‌های مبتلا به FORL در مراحل پیشرفته به دلیل تضعیف بافت دندان دشوار است و ریشه این دندان‌ها اغلب دچار آنکیلوز است که کار را سخت‌تر می‌کند.

یکی دیگر از گزینه‌ها، قطع تاج دندان مبتلا با حفظ ریشه است، به شرطی که قطعات باقی‌مانده از ریشه بدون بروز درد جذب شوند. این روش در موارد خاص توسط دکتر رضوانی بررسی می‌شود.

پس از کشیدن دندان، گربه‌ها معمولاً بهبود سریعی دارند و از درد رهایی می‌یابند. مراقبت‌های پس از کشیدن دندان را مطالعه کنید.

۷. پیشگیری از FORL

از آنجایی که علت دقیق این عارضه مشخص نیست، حذف کامل عوامل مستعدکننده دشوار است. اما رعایت بهداشت دهان و مراقبت‌های خانگی می‌تواند به بهبود سلامت کلی دهان و دندان کمک کند:

• مسواک زدن روزانه با خمیردندان مخصوص گربه‌ها — آموزش مسواک زدن گربه
• استفاده از تشویقی‌های دندانی VOHC — تشویقی‌های دندانی
• تغذیه با غذای خشک باکیفیت — رژیم غذایی برای سلامت دندان گربه
• معاینه منظم دندانپزشکی هر ۶ ماه به‌ویژه برای گربه‌های بالای ۵ سال — چکاپ جامع سالانه

به یاد داشته باشید که FORL یک بیماری خاموش است. گربه‌ها درد را پنهان می‌کنند و ممکن است هیچ علامت واضحی نشان ندهند. بنابراین حتی اگر گربه شما سالم به نظر می‌رسد، چکاپ منظم را فراموش نکنید.

۸. سوالات متداول درباره FORL