ویدیوی دکتر رضوانی: چه زمانی حیوان شما به دندانپزشک نیاز دارد؟

📸 مشاهده ویدیو در اینستاگرام دکتر رضوانی

در این ویدیو، دکتر رضوانی به شما می‌گوید که چه علائمی نشان می‌دهد حیوان شما نیازمند معاینه تخصصی است. اگر حیوان شما از خوردن غذا امتناع می‌کند، آب دهانش افزایش یافته یا رفتارش تغییر کرده، این ویدیو را از دست ندهید.

۱. چرا دندانپزشکی یوزپلنگ، چالشی منحصربه‌فرد است؟

یوزپلنگ (Acinonyx jubatus) سریع‌ترین پستاندار خشکی جهان است و می‌تواند به سرعت ۷۵ تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت دست یابد[reference:2]. اما این سرعت خیره‌کننده، بهای سنگینی داشته است: یوزپلنگ‌ها برای کاهش وزن جمجمه و افزایش فضای بینی (برای دریافت اکسیژن بیشتر در حین دویدن)، دندان‌های خود را کوچک‌تر کرده‌اند. این ویژگی تکاملی منحصربه‌فرد، یوزپلنگ را از سایر گربه‌سانان بزرگ متمایز می‌کند و چالش‌های دندانی خاصی ایجاد می‌نماید[reference:3].

برخلاف شیرها و ببرها که دندان‌های نیش بلند و قدرتمندی دارند، یوزپلنگ‌ها دندان‌های نیش کوچک‌تری دارند. پژوهشگران مؤسسه ملی باغ‌وحش اسمیتسونیان توضیح می‌دهند: «ساختار منحصربه‌فرد صورت یوزپلنگ، به دلیل سرعت طراحی شده است. جمجمه آن‌ها سبک‌تر از سایر گربه‌سانان بزرگ است. آن‌ها همچنین مجاری بینی بزرگی دارند که اجازه می‌دهد در حین دویدن، هوای بیشتری دریافت کنند. این ویژگی‌ها فضای کمی برای ریشه‌های قوی دندان نیش باقی می‌گذارد و باعث می‌شود دندان‌های نیش یوزپلنگ کوچک‌تر از سایر گربه‌سانان بزرگ و گوشتخواران باشد»[reference:4].

یوزپلنگ‌ها به جای شکار طعمه‌های بزرگ مانند شیرها، به سراغ طعمه‌های کوچک و میان‌اندازه مانند آهو و غزال می‌روند. آن‌ها بر سرعت و چنگال‌های شکار خود تکیه می‌کنند تا طعمه را از پا درآورند. سپس گردن طعمه را می‌گیرند تا خفه شود. دندان‌های آن‌ها همچنین برای جدا کردن سریع گوشت از طعمه طراحی شده‌اند، زیرا یوزپلنگ‌ها در خطر بالای از دست دادن شکار خود به حیوانات قوی‌تر هستند[reference:5].

۲. آناتومی دندان یوزپلنگ: کوچک اما پیچیده

یوزپلنگ ۳۰ دندان دائمی دارد که شامل دندان‌های پیشین، نیش‌های کوچک‌تر و آسیاب‌های کارناسیال هستند. برخلاف تصور عموم، ساختار دندانی یوزپلنگ با سایر گربه‌سانان بزرگ تفاوت‌های قابل توجهی دارد.

۲.۱ دندان‌های نیش (Canine)

دندان‌های نیش یوزپلنگ، برخلاف نامشان، کوچک‌تر از دندان‌های نیش شیر و ببر هستند. این دندان‌ها برای گرفتن و نگه داشتن طعمه استفاده می‌شوند، اما به دلیل ساختار جمجمه یوزپلنگ، ریشه‌های آن‌ها فضای کمتری برای رشد دارند. پژوهشگران مؤسسه ملی باغ‌وحش اسمیتسونیان اشاره می‌کنند که این ویژگی، دندان‌های نیش یوزپلنگ را در مقایسه با سایر گربه‌سانان بزرگ «کوچک‌تر» می‌کند[reference:6]. با این حال، این دندان‌ها همچنان برای شکار حیاتی هستند و آسیب به آن‌ها می‌تواند توانایی شکار یوزپلنگ را به شدت کاهش دهد.

در یک مطالعه، محققان دریافتند که دندان‌های یوزپلنگ باریک‌تر از حد انتظار هستند و در مقایسه با پلنگ‌های هم‌اندازه، عرض متوسط دندان آسیاب بالا (UP4B) در یوزپلنگ‌ها ۰.۳ میلی‌متر کوچک‌تر است. محققان یوزپلنگ را به عنوان «گربه‌ای با دندان‌های باریک، نیش‌های کوچک و جمجمه‌ای پهن نسبت به اندازه بدن» تعریف می‌کنند[reference:7].

۲.۲ دندان‌های آسیاب کارناسیال (Carnassial)

دندان‌های کارناسیال یوزپلنگ، مانند تیغه‌های قیچی عمل می‌کنند و برای بریدن پوست و عضله طراحی شده‌اند. این دندان‌ها تخصصی‌تر از شیر و ببر هستند و عملکرد برنده قوی‌تری دارند. یوزپلنگ‌ها از این دندان‌ها برای بریدن سریع گوشت از طعمه خود استفاده می‌کنند، زیرا در معرض خطر بالای از دست دادن شکار خود به حیوانات قوی‌تر قرار دارند.

۲.۳ دندان‌های پیشین (Incisor)

یوزپلنگ‌ها در هر فک ۶ دندان پیشین کوچک دارند. این دندان‌ها برای جویدن و تمیز کردن گوشت از استخوان استفاده می‌شوند. در مطالعه‌ای بر روی یوزپلنگ‌های نامیبیا، مشخص شد که ۳۱.۷٪ از یوزپلنگ‌های مورد بررسی، دچار ازدحام دندان‌های پیشین پایین بودند[reference:8].

۲.۴ ریشه‌های دندان

ریشه‌های دندان‌های یوزپلنگ، به دلیل ساختار جمجمه سبک آن‌ها، کوتاه‌تر از سایر گربه‌سانان بزرگ است. این ویژگی، کاشت دندان را ضعیف‌تر می‌کند اما کشیدن دندان را در صورت نیاز، آسان‌تر می‌نماید.

۳. بیماری‌های شایع دندانی در یوزپلنگ‌ها

یوزپلنگ‌ها، چه در طبیعت و چه در اسارت، در معرض بیماری‌های دندانی متعددی هستند. برخی از این بیماری‌ها منحصربه‌فرد یوزپلنگ‌ها هستند و در سایر گربه‌سانان بزرگ دیده نمی‌شوند.

۳.۱ فرسایش کانونی کام (Focal Palatine Erosion)

فرسایش کانونی کام (FPE) یکی از شایع‌ترین و منحصربه‌فردترین بیماری‌های دندانی یوزپلنگ‌ها است. در این بیماری، دندان‌های آسیاب پایین به مخاط کام بالا نفوذ می‌کنند و باعث ایجاد زخم و فرسایش می‌شوند. یک مطالعه بر روی ۲۰۸ یوزپلنگ وحشی در نامیبیا نشان داد که بیش از ۴۰٪ از یوزپلنگ‌های مورد بررسی دچار فرسایش عمیق کام بودند و ۱۵.۳٪ از آن‌ها کام بالای سوراخ شده داشتند[reference:9].

نکته جالب اینجاست که پیش از این مطالعه، تصور می‌شد فرسایش کانونی کام یک عارضه ناشی از اسارت است و به دلیل تغذیه با غذای نرم در اسارت ایجاد می‌شود. اما این مطالعه نشان داد که این عارضه در یوزپلنگ‌های وحشی نیز شایع است و ارتباطی با مدت زمان اسارت ندارد[reference:10].

۳.۲ شکستگی دندان‌های نیش

شکستگی دندان‌های نیش، یکی از جدی‌ترین مشکلات دندانی در یوزپلنگ‌ها است. دندان‌های نیش یوزپلنگ، به دلیل موقعیت و طول خود، مستعد شکستگی هستند. شکستگی‌های عمیق که به پالپ (عصب) می‌رسند، بسیار دردناک هستند و راه را برای عفونت باز می‌کنند[reference:11].

در یک مورد واقعی، بارافو، یک یوزپلنگ ۵ ساله در باغ‌وحش سینسیناتی، پس از معاینه فیزیکی دچار شکستگی و پالپ اکسپوژر در دندان‌هایش شد و نیاز به عصب‌کشی و دو کشیدن دندان داشت[reference:12][reference:13].

مطالعه‌ای که بر روی باکتری‌های پالپ دندان‌های نیش یوزپلنگ‌ها انجام شد، نشان داد که باکتری‌های هوازی (۸۷.۵٪) بسیار شایع‌تر از باکتری‌های بی‌هوازی (۱۲.۵٪) در پالپ عفونی یوزپلنگ‌ها هستند. این یافته با مطالعات انسانی که شیوع بالای باکتری‌های بی‌هوازی را نشان می‌دهند، متفاوت است. محققان توضیح می‌دهند که دلیل این تفاوت، این است که در انسان، عصب‌کشی معمولاً زمانی انجام می‌شود که تاج دندان سالم است، اما در یوزپلنگ‌ها، نمونه‌ها همیشه زمانی گرفته می‌شوند که پالپ در معرض محیط دهان قرار گرفته و شرایط محیطی رشد باکتری‌ها را تغییر داده است[reference:14].

۳.۳ بیماری پریودنتال

بیماری پریودنتال در یوزپلنگ‌های اسیر شایع است. رژیم غذایی نرم، عدم جویدن کافی و تجمع پلاک و جرم می‌توانند به التهاب لثه، تحلیل استخوان و از دست دادن دندان منجر شوند. در یک مطالعه بر روی یوزپلنگ‌های اسیر، بیماری پریودنتال پیشرفته به عنوان یکی از دلایل اصلی کشیدن دندان گزارش شده است[reference:15].

۳.۴ سایش و فرسایش دندان‌ها

جویدن استخوان‌های سخت و اسباب‌بازی‌های محیطی می‌تواند باعث سایش شدید مینای دندان‌های یوزپلنگ شود. دندان‌های یوزپلنگ به دلیل ساختار نازک‌تر خود، در مقایسه با سایر گربه‌سانان بزرگ، مستعد سایش و فرسایش بیشتری هستند.

۳.۵ از دست دادن دندان‌های پیشین

یک مطالعه بر روی یوزپلنگ‌های نامیبیا نشان داد که ۲۰.۹٪ از یوزپلنگ‌های مورد بررسی، یک یا هر دو دندان پیشین بالا را از دست داده بودند[reference:16]. از دست دادن دندان‌های پیشین می‌تواند بر توانایی یوزپلنگ در گرفتن و نگه داشتن طعمه تأثیر بگذارد.

۴. تشخیص بیماری‌های دندانی در یوزپلنگ‌ها

تشخیص بیماری‌های دندانی در یوزپلنگ‌ها چالش‌های خاص خود را دارد. یوزپلنگ‌ها به عنوان شکارچیان سرعتی، غریزه قوی‌ای برای پنهان کردن درد و ضعف دارند. در طبیعت، نشان دادن علائم بیماری، آن‌ها را به هدفی آسان برای رقبا و شکارچیان دیگر تبدیل می‌کند. به همین دلیل، بیماری‌های دندانی ممکن است تا مراحل پیشرفته بدون علامت باقی بمانند.

۴.۱ علائم هشداردهنده

مربیان و دامپزشکان باغ‌وحش باید به این علائم توجه کنند:

• کاهش اشتها یا امتناع از غذا: شایع‌ترین علامت. در مورد دلبر، یوزپلنگ ماده توران، میزان غذای مصرفی به کمتر از ۲۰۰ گرم در روز رسیده بود[reference:17].
• آبریزش دهان: به ویژه اگر مداوم باشد.
• بوی بد دهان: که ناگهان تشدید شده است.
• تورم صورت یا فک: به ویژه اگر یک‌طرفه باشد.
• مشکل در جویدن یا بلع: غذا خوردن را رها می‌کند.
• تغییر رفتار: بی‌قراری، پرخاشگری، یا گوشه‌گیری.
• کاهش وزن: بدون دلیل مشخص.
• خونریزی از دهان: به ویژه هنگام غذا خوردن.
• تغییر در صدای یوزپلنگ: یوزپلنگ‌ها صداهای مختلفی مانند خرخر، غرغر و جیک‌جیک تولید می‌کنند که می‌تواند تحت تأثیر درد دندانی تغییر کند[reference:18].

۴.۲ معاینه تحت بیهوشی

معاینه کامل دهان یوزپلنگ بدون بیهوشی غیرممکن است. برای معاینه، حیوان باید با دارت بیهوشی مسکن‌دار شود. پس از بیهوشی، دامپزشک می‌تواند دهان را به طور کامل معاینه کند، عمق پاکت‌های لثه را اندازه‌گیری کند و رادیوگرافی داخل دهانی انجام دهد.

در مورد دلبر، یوزپلنگ ماده توران، عملیات با یک پروتکل بیهوشی سطح کیفی بالا انجام شد. تیم حرفه‌ای شامل دندانپزشک، متخصص بیهوشی، جراح، دامپزشک حیات‌وحش و رادیولوژی در شرایط غیربیمارستانی و کاملا صحرایی، اقدامات تشخیصی را انجام دادند. بعد از بیهوشی، معاینه دهان و دندان‌ها انجام شد و رادیولوژی کامل از تمامی اندام‌های حرکتی، ستون فقرات و سر و گردن یوزپلنگ انجام گرفت[reference:19].

۴.۳ رادیوگرافی دیجیتال

رادیوگرافی دیجیتال داخل دهانی، ابزار اصلی تشخیص بیماری‌های پنهان دندانی در یوزپلنگ‌ها است. با رادیوگرافی می‌توان شکستگی‌های زیر لثه، آبسه‌های ریشه، تحلیل استخوان و بیماری‌های پالپ را تشخیص داد. در مورد دلبر، رادیولوژی سر و گردن، شکستگی دندان را نشان داد. یک مورد مربوط به گذشته بود که به ریشه نرسیده بود و یک مورد جدید که نیاز به خارج کردن ریشه دندانی باقی‌مانده از فک پایین داشت[reference:20]. رادیوگرافی دیجیتال

۵. درمان‌های دندانپزشکی برای یوزپلنگ‌ها

درمان بیماری‌های دندانی در یوزپلنگ‌ها، مشابه درمان در گربه‌های خانگی، شیرها، پلنگ‌ها و ببرهای وحشی است، اما با چالش‌های منحصر به فردی همراه است. اندازه کوچک‌تر دندان‌ها، ساختار نازک‌تر آن‌ها و نیاز به بیهوشی صحرایی، از جمله این چالش‌ها هستند.

۵.۱ جرم‌گیری و پالیش

جرم‌گیری و پالیش دندان‌های یوزپلنگ، مشابه گربه‌های خانگی انجام می‌شود، اما با ابزارهای متناسب با سایز دندان‌ها و نیاز به دقت بیشتر. جرم‌گیری باید تحت بیهوشی کامل و با رادیوگرافی انجام شود تا جرم‌های زیر لثه نیز پاک شوند.

۵.۲ درمان ریشه (عصب‌کشی)

عصب‌کشی دندان‌های یوزپلنگ، یک روش درمانی پیچیده و تخصصی است. تکنیک کلی عصب‌کشی در حیوانات و انسان یکی است و تنها تفاوت‌های آناتومیکی بین دندان‌های انسان و حیوان وجود دارد. جیمی برنینگ، متخصص دندانپزشکی دامپزشکی که عصب‌کشی یوزپلنگ بارافو را در باغ‌وحش سینسیناتی انجام داد، می‌گوید: «ما شکستگی و پالپ اکسپوژر را تشخیص دادیم. در انسان، برای ترمیم این وضعیت عصب‌کشی انجام می‌شود و روش برای گربه‌سانان بزرگ مشابه است»[reference:21].

در یک مورد، ماندی، یوزپلنگ ۸ ساله باغ‌وحش سن آنتونیو، پس از شکستگی دندان، تحت عصب‌کشی قرار گرفت. دکتر راب کوک، دامپزشک ارشد، توضیح داد: «ما داخل کانال می‌رویم و آن را با ماده‌ای پر می‌کنیم که دندان را مهر و موم می‌کند. در این مورد، ما یک روکش هم روی دندان قرار می‌دهیم. او یک روکش فولادی براق کوچک خواهد داشت»[reference:22].

در مورد دیگری، اومدیو، یک یوزپلنگ ۶.۵ ساله که یک سال قبل تحت عصب‌کشی قرار گرفته بود، دوباره معاینه شد. دندان نیش بالا سمت چپ او به شدت تغییر رنگ داده بود که باعث نگرانی تیم دامپزشکی از شکست عصب‌کشی قبلی شده بود. پس از معاینه مجدد، مشخص شد که ترمیم قبلی نیاز به تعویض جزئی دارد. این یوزپلنگ قرار بود به زودی آزاد شود، بنابراین عملکرد کامل هر چهار دندان نیش برای شکار موفق در طبیعت حیاتی بود[reference:23].

۵.۳ کشیدن دندان

کشیدن دندان در یوزپلنگ‌ها، به دلیل ساختار کوچک‌تر ریشه‌ها، نسبت به شیر و ببر ساده‌تر است. در یک مورد، رزی و میستی، دو یوزپلنگ مسن در مرکز حفاظت از یوزپلنگ (CCF) در نامیبیا، تحت درمان‌های دندانی قرار گرفتند. رزی دو کشیدن دندان و یک عصب‌کشی داشت، و میستی دو کشیدن دندان. گابریلا فلاکه، دامپزشک CCF، توضیح می‌دهد: «معمولاً وقتی دندان شکسته یا آسیب دیده باشد، سعی می‌کنیم با عصب‌کشی دندان را حفظ کنیم. اما وقتی بیماری پریودنتال پیشرفته ایجاد شود، که می‌تواند ناشی از سن یا گیر افتادن استخوان یا مواد خارجی بین لثه و دندان باشد، دندان‌ها گاهی به دلیل عفونت ثانویه و از دست دادن استخوان پریودنتال نیاز به کشیدن دارند»[reference:24].

۵.۴ درمان پریودنتال

برای درمان پریودنتیت پیشرفته در یوزپلنگ‌ها، ممکن است نیاز به جراحی فلپ لثه، کورتاژ و پیوند استخوان باشد. این درمان‌ها مشابه گربه‌های خانگی هستند اما به دلیل اندازه کوچک‌تر، نیاز به دقت و تجربه بیشتری دارند. جراحی پریودنتال

۵.۵ درمان فرسایش کانونی کام

درمان فرسایش کانونی کام در یوزپلنگ‌ها، بسته به شدت ضایعه متفاوت است. در موارد خفیف، ممکن است نیاز به جرم‌گیری و مراقبت‌های حمایتی باشد. در موارد شدید که کام سوراخ شده است، ممکن است نیاز به جراحی بازسازی کام باشد. این درمان‌ها نیازمند تخصص و تجربه بالا هستند.

۶. بیهوشی ایمن برای یوزپلنگ‌ها

بیهوشی یوزپلنگ‌ها، یکی از چالش‌برانگیزترین جنبه‌های دندانپزشکی حیوانات وحشی است. یوزپلنگ‌ها به دلیل جثه کوچک‌تر، سرعت بالا و غریزه وحشی، نیازمند پروتکل‌های بیهوشی ویژه‌ای هستند.

۶.۱ روش‌های بیهوشی

• دارت‌زنی از راه دور: یوزپلنگ با دارت حاوی داروی بیهوشی مسکن‌دار می‌شود. این روش ایمن‌ترین راه برای شروع بیهوشی در حیوانات وحشی است.
• بیهوشی استنشاقی: پس از بیهوشی اولیه، می‌توان از گازهای بیهوشی مانند ایزوفلوران برای حفظ بیهوشی استفاده کرد. در مورد دلبر، بیهوشی استنشاقی، رادیولوژی، سونوگرافی و مانیتورینگ تخصصی به صورت همزمان انجام شد[reference:27].
• مانیتورینگ کامل: در طول بیهوشی، علائم حیاتی یوزپلنگ (ضربان قلب، تنفس، فشار خون، اکسیژن خون) باید به طور مداوم پایش شود. در مورد دلبر، تمامی علائم حیاتی حیوان به صورت کامل تحت نظر قرار داشت[reference:28].

۶.۲ چالش‌های بیهوشی یوزپلنگ

• وزن متغیر: یوزپلنگ‌ها می‌توانند از ۳۰ تا ۷۰ کیلوگرم وزن داشته باشند که دوز داروها را پیچیده می‌کند.
• متابولیسم متفاوت: حیوانات وحشی ممکن است واکنش متفاوتی به داروهای بیهوشی نشان دهند.
• ریسک ایست قلبی: بیهوشی طولانی‌مدت برای جراحی‌های دندانی، خطر ایست قلبی را افزایش می‌دهد. یوزپلنگ‌های مسن‌تر و یوزپلنگ‌هایی با بیماری‌های زمینه‌ای، در معرض خطر بیشتری هستند.
• نیاز به تیم مجرب: بیهوشی یوزپلنگ نیازمند تیمی از دامپزشکان متخصص بیهوشی، رادیولوژی و دندانپزشکی است. در مورد دلبر، این عملیات با یک تیم حرفه‌ای دندانپزشک و متخصص بیهوشی و جراح و دامپزشک حیات‌وحش و رادیولوژی در شرایط غیربیمارستانی و کاملا صحرایی انجام گرفت[reference:29].
• ریسک فرار: یوزپلنگ پس از بیدار شدن از بیهوشی، ممکن است پرخاشگر و فراری باشد.

بیهوشی ایمن در یوزپلنگ‌ها نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و تجهیزات تخصصی است. در کلینیک دکتر رضوانی، ما با تیم متخصص بیهوشی همکاری می‌کنیم تا بالاترین سطح ایمنی را برای حیوانات وحشی فراهم کنیم.

۷. مراقبت‌های پس از درمان دندانی در یوزپلنگ‌ها

پس از درمان دندانی، یوزپلنگ‌ها نیازمند مراقبت‌های ویژه‌ای هستند تا بهبودی کامل حاصل شود:

• تغذیه نرم: برای چند روز پس از جراحی، غذای نرم یا مایع بدهید تا فک تحت فشار قرار نگیرد.
• داروهای تجویزی: آنتی‌بیوتیک و مسکن‌ها باید طبق دستور دامپزشک مصرف شوند. درمان‌های آنتی‌بیوتیکی و ضد درد به‌طور منظم در مورد دلبر انجام شد[reference:30].
• محدودیت فعالیت: از بازی‌های خشن و جویدن اجسام سخت خودداری کنید.
• پایش روزانه: دهان یوزپلنگ را از نظر تورم، خونریزی یا ترشح چرک بررسی کنید.
• معاینه مجدد: پس از ۲-۴ هفته، معاینه مجدد برای اطمینان از بهبودی کامل انجام دهید.
• پایش رفتار: بازگشت توانایی شکار در یوزپلنگ‌های آزادشده به طبیعت را زیر نظر داشته باشید. در مورد رزی و میستی، با وجود چند کشیدن دندان، این دو یوزپلنگ ماده قادر به خوردن بدون مشکل طولانی‌مدت خواهند بود. در واقع، حذف و درمان دندان‌های عفونی، درد و التهاب دهان را کاهش می‌دهد و آن‌ها را در درازمدت راحت‌تر می‌کند[reference:31].

مراقبت‌های پس از جراحی دندانپزشکی را مطالعه کنید.

۸. اهمیت حفاظتی دندانپزشکی یوزپلنگ

یوزپلنگ (Acinonyx jubatus) یکی از گونه‌های در خطر انقراض است. جمعیت جهانی یوزپلنگ از ۱۰۰,۰۰۰ قلاده در سال ۱۹۰۰ به حدود ۷,۰۰۰ قلاده در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است[reference:32]. یوزپلنگ آسیایی (Acinonyx jubatus venaticus) که در ایران و کشورهای همسایه زندگی می‌کند، یکی از در خطر انقراض‌ترین زیرگونه‌های یوزپلنگ است و جمعیت آن به کمتر از ۵۰ قلاده رسیده است.

سلامت دندان‌های یوزپلنگ، نه تنها بر رفاه فردی آن‌ها تأثیر می‌گذارد، بلکه بر بقای کل گونه نیز اثرگذار است. یک یوزپلنگ با دندان‌های سالم، می‌تواند شکار کند و به بقای خود ادامه دهد. اما یوزپلنگی که دچار بیماری دندانی است، ممکن است به سراغ دام‌های اهلی برود، که منجر به تعارض با انسان‌ها و کشتن او می‌شود.

در اسارت، مراقبت از دندان‌های یوزپلنگ‌ها بخشی از استانداردهای رفاه حیوانات است. باغ‌وحش‌ها و مراکز نگهداری حیوانات وحشی موظفند سلامت دهان و دندان ساکنان خود را به طور منظم بررسی کنند. در مورد دلبر، یوزپلنگ ماده توران، عملیات دندانپزشکی با یک پروتکل بیهوشی سطح کیفی بالا انجام شد و به عنوان عملی «کم‌نظیر» در حوزه دامپزشکی حیات وحش کشور ثبت شد[reference:33].

رکوردهای دندانپزشکی حیوانات در ایران نشان می‌دهد که این حوزه در حال رشد و توسعه است.

۹. جدول مقایسه: دندان‌های یوزپلنگ در برابر شیر، پلنگ و ببر

۱۰. سوالات متداول درباره دندانپزشکی یوزپلنگ